Ne cdo 14 shkurt, bota vishet me te kuqe, me zemra, me premtime romantike dhe me nje fryme sentimentale qe shpesh nuk e di as vete nga vjen. Por perpara se te ishte nje feste kartolinash dhe marketingu, kjo date mbante emrin e nje martiri te Kishes. Per ne qe e shohim historine me sy kishtar, pyetja nuk eshte thjesht nese Shen Valentini eshte romantik apo pagan, por cfare perfaqeson realisht kjo figure dhe si u transformua kuptimi i tij ne shekuj.

Shen Valentini ishte nje martir i shekullit te trete ne Rome. Tradita flet per nje meshtar qe, ne kohen e persekutimeve romake, mbrojti shenjterine e marteses se krishtere. Njihet se ai martonte ne fshehtesi cifte te reja, ne nje kohe kur autoritetet perandorake e shihnin martesen si pengese per disiplinen ushtarake. Pavaresisht elementeve legjendare, nje gje eshte e sigurt: ai dha jeten per besimin ne Krishtin dhe per besnikerine ndaj thirrjes se tij meshtarake. Kisha e nderoi si martir dhe per shekuj me radhe 14 shkurti ishte dita e perkujtimit te tij ne kalendarin liturgjik.

Ne vitin 1969, gjate reformave liturgjike pas Koncilit II te Vatikanit, me Papa Pali VI, emri i Shen Valentinit u hoq nga kalendari i pergjithshem romak. Kjo nuk do te thote se shenjti u zhduk apo u mohua. Arsyeja ishte me shume historike sesa teologjike: te dhenat per jeten e tij jane te pakta dhe te perziera me legjenda, prandaj Kisha zgjodhi te ruaje ne kalendar universal ata shenjtore per te cilet ka deshmi me te qarta historike. Megjithate, ai mbetet shenjt i Kishes dhe mund te nderohet lokalisht.

Shpesh degjojme pretendimin se 14 shkurti eshte feste pagane. Argumenti zakonisht lidhet me festen romake te quajtur Lupercalia, e cila kremtohej me 15 shkurt dhe kishte elemente te lidhura me pjellorine dhe rituale simbolike pastrimi, madje deri te seksi me kafshet dhe flijimi i femijeve. Eshte e vertete se ne historine e krishterimit, disa data pagane u pagezuan me kuptim te ri te krishtere, duke u transformuar nga brenda. Por ne rastin konkret te Shen Valentinit, lidhja direkte mes Lupercalias dhe festes se 14 shkurtit nuk eshte e provuar. Dita e shenjtit lindi nga tradita martiriale e Kishes, jo si nje kopjim i drejtperdrejte i nje riti pagan.

Transformimi me i madh ndodhi ne Mesjete dhe sidomos ne epoken moderne. Ne kulturen evropiane u perhap ideja se mesi i shkurtit ishte koha kur zogjte fillonin te ciftezoheshin, dhe gradualisht dita e Shen Valentinit mori nje ngjyrim romantik. Me kalimin e kohes, festa u sekularizua plotesisht dhe u kthye ne nje fenomen kulturor e tregtar. Sot, 14 shkurti nuk ka lidhje me besimin dhe nuk lidhet me me nje martir romak, por me dhurata, darka, dhe deklarata dashurie.

Ketu qendron e bukura; nje shenjt qe derdhi gjakun per Krishtin eshte reduktuar ne simbol te konsumizmit sentimental. Megjithate, kjo nuk do te thote se e verteta e tij eshte zhdukur. Per Kishen, martesa mbetet sakrament, dashuria mbetet thirrje per dhurim total, dhe martirizimi mbetet deshmia me e larte e besnikerise ndaj Zotit. Nese 14 shkurti do te rikthehej ne thelbin e tij, ai do te ishte me pak per cokollata dhe me shume per besnikeri; me pak per emocion kalimtar dhe me shume per dashuri sakrifikuese.

Prandaj, 14 shkurti nuk eshte ne thelb as pagan dhe as thjesht komercial. Ai eshte nje date qe historia e ka mbushur me kuptime te ndryshme. Per besimtarin katolik, ajo mbetet para se gjithash dita e nje martiri, nje kujtese se dashuria e vertete nuk eshte ndjenje e lehte, por zgjedhje qe mund te kushtoje gjithcka. Dhe pikerisht aty qendron dallimi mes nje feste kalimtare dhe nje shenjti te perjetshem.