Shpesh degjohet nje pretendim shume i forte nga besimtaret myslimane: se Islami eshte feja me e qarte, me e ruajtur dhe me e njohur nga ndjekesit e saj. Por kur dikush fillon te lexoje me kujdes Kuranin, hadithet dhe historine e hershme islame, lind nje pyetje e sikletshme: a e njohin vertet muslimanet fene dhe tekstet e tyre, apo njohin vetem nje version te thjeshtuar qe u eshte transmetuar nga ligjeratat dhe tradita popullore?

Ne shume raste ekziston nje hendek i madh midis asaj qe beson nje musliman i zakonshem dhe asaj qe gjendet ne burimet klasike te Islamit. Ja 10 shembuj domethenes:

1. Ideja se Kurani eshte plotesisht i qarte

Shume muslimane thone se Kurani eshte nje liber i qarte dhe i lehte per tu kuptuar. Megjithate vete Kurani pranon se permban ajete te paqarta dhe te veshtira per tu interpretuar. Kjo ka prodhuar gjate historise islame qindra interpretime dhe shkolla teologjike qe shpesh kundershtojne njera-tjetren.

Pra, pretendimi per nje kuptim te vetem dhe te qarte nuk perputhet gjithmone me realitetin historik te interpretimit islam.

2. Ideja se Kurani ka qene gjithmone i njejte

Shume besimtare jane mesuar te thone se Kurani nuk ka ndryshuar kurre. Megjithate historianet islame tregojne se gjate kohes se kalifit Uthman u krijua nje version standard dhe shume doreshkrime te tjera u shkaterruan per te shmangur dallimet.

Kjo tregon se ne fillim kishte variacione ne lexim dhe recitim.

3. Historia e mbledhjes se Kuranit

Shume muslimane mendojne se Kurani u shkrua menjehere gjate jetes se Muhamedit. Ne fakt, sipas tradites islame, ai u mblodh dhe u sistemua pas vdekjes se tij nga shoket e tij.

Pra teksti qe kemi sot eshte rezultat i nje procesi historik, jo autentik pergjate jetes Muhamedit.

4. Mosha e Aishes

Nje nga faktet me te debatueshme ne burimet islame lidhet me martesen e Muhamedit me Aisha. Hadithet klasike, vecanerisht ne Sahih al-Bukhari, tregojne se ajo ishte shume e re (6 vjec) kur u martua dhe (9 vjec) kur martesa u konsumua.

Shume muslimane sot perpiqen ta interpretojne kete ndryshe ose ta mohojne, sepse bie ndesh me ndjeshmerine morale moderne.

5. Ideja se Islami perhapet vetem me paqe

Ne ligjeratat moderne shpesh thuhet se Islami eshte perhapur vetem me paqe dhe predikim. Por historia e hershme islame tregon gjithashtu shume beteja dhe zgjerim ushtarak nga Meka dhe Medina drejt territoreve perreth.

Kjo eshte pjese e historise se dokumentuar edhe nga burime islame.

6. Marredhenia me hebrenjte dhe te krishteret

Shume muslimane besojne se Islami eshte thjesht nje vazhdim i harmonishem i Judaizmit dhe Krishterimit. Megjithate Kurani permban edhe kritika shume te forta ndaj hebrenjve dhe te krishtereve per refuzimin e mesazhit te Muhamedit; madje sipas Kuranit, ata Allahu nuk i do.

Kjo tregon nje marredhenie me komplekse dhe shpesh polemike.

7. Ideja se te gjithe muslimanet kane besuar njesoj

Shpesh jepet pershtypja se Islami ka qene gjithmone nje fe e unifikuar. Ne realitet, shume shpejt pas vdekjes se Muhamedit linden ndarje te medha, sidomos midis suniteve dhe shiiteve.

Keto ndarje kane prodhuar tradita teologjike dhe juridike shume te ndryshme.

8. Debatet mbi prejardhjen dhe familjen e Muhamedit

Ne literaturen historike islame ekzistojne diskutime dhe rrefime te ndryshme rreth prejardhjes dhe historise familjare te Muhamedit. Disa polemiste ne histori kane perdorur keto rrefime per te bere akuza ose interpretime shume negative, ndersa autoret myslimane i kundershtojne ato dhe i konsiderojne shpifje. Sot madje diskutohet qe Muhamedi te mos kete qene i vertete ose te pakten te mos jete quajte ashtu,

Kjo tregon se edhe figura e Muhamedit ka qene objekt debatesh dhe polemikash gjate historise.

9. Koncepti i abrogimit

Shume muslimane nuk jane te vetedijshem per doktrinen e abrogimit, sipas se ciles disa ajete te Kuranit konsiderohen te zevendesuara nga ajete te tjera me te vona.

Kjo doktrine eshte perdorur nga juristet islame per te zgjidhur kontradiktat midis disa teksteve.

10. Ideja se te gjithe muslimanet e lexojne Kuranin

Ne shume vende islame, Kurani mesohet permendesh ne arabisht edhe nga njerez qe nuk e kuptojne gjuhen arabe. Kjo do te thote se shume besimtare e recitojne tekstin pa e kuptuar plotesisht permbajtjen e tij.

Kjo krijon nje situate ku respekti per librin eshte shume i madh, por njohja reale e tij shpesh mbetet e kufizuar.

Si pefundim, pyetja "A e njohin muslimanet Kuranin?" nuk eshte nje akuze, por nje ftese per reflektim, studim, dhe thellim.