Ka nje pyetje jo krejt te fajshme: nese doktrina e Trinise Shenjte eshte kaq qendrore, pse eshte edhe kaq e kundershtuar?

Ne fakt, historia e Trinise nuk eshte vetem histori zbulesash, por edhe histori debatesh. Dhe keto debate, edhe pse nuk e dobesojne doktrinen, e kane detyruar Kishen ta pastroje, ta saktesoje, dhe ta mbroje me nje gjuhe gjithnje e me te mprehte. Me poshte eshte nje liste e kundershtive kryesore ndaj Trinise Shenjte;

Trinia eshte politeizem

Ky eshte ndoshta sulmi me intuitiv: "Nese Ati eshte Perendi, Biri eshte Perendi dhe Fryma eshte Perendi… atehere kemi tre perendi." Ky argument bie ne sy sidomos nga kendveshtrime strikt monoteiste, si ne judaizem apo islam.

Por kisha ka qene e qarte: nuk ka tre esenca, por nje esence dhe tre Persona. Ky dallim u formulua me kujdes ne Keshilli i Nikese dhe u thellua me vone:
* ousia (esenca) - nje
* hypostasis (personat) - tre
Pra nuk jane tre qenie te ndara, por nje qenie me tre menyra personale ekzistence. Nje analogji e kufizuar: mendja, fjala dhe fryma ne njeriun, te dallueshme, por jo te ndara ne qenie.

Fjala "Trini" nuk eshte ne Bibel

Shpesh thuhet: "Nese eshte kaq thelbesore, pse nuk permendet fjala ‘Trini ne Shkrim?"

Eshte e vertete qe fjala nuk gjendet. Por realiteti gjendet kudo. Ne Ungjilli sipas Mateut 28:19 kemi formulen: Ati, Biri, Fryma – nje emer. Ne Ungjilli sipas Gjonit 1:1: Fjala eshte me Perendine dhe eshte Perendi. Ne letrat e Pali i Tarsit:
triadike te vazhdueshme (p.sh. 2 Kor 13:14). Termi "Trini" u perdor per here te pare nga Tertuliani, jo per te shtuar dicka te re, por per te emertuar ate qe tashme ishte e pranishme. Ashtu si fjala "inkarnim" nuk eshte ne Bibel, por realiteti i saj eshte thelbesor.

Biri nuk eshte plotesisht Perendi (arianizmi)

Ariusi argumentonte se Biri eshte krijese, Ai ka fillim, dhe se kishte nje kohe kur Ai nuk ishte.

Por kjo u refuzua ne menyre te prere ne Keshilli i Nikese. Argumentet biblike:
* Gjoni 1:1 - Fjala eshte Perendi
* Gjoni 8:58 - "Para se te ishte Abrahami, UNE JAM" (nje reference ndaj emrit hyjnor)
* Kolosianeve 1:16 - Gjithcka u krijua permes Tij. Dhe nese gjithcka u krijua permes Tij, atehere Ai nuk eshte pjese e krijimit.
Pra Biri nuk eshte krijuar, Ai eshte i perjetshem, dhe Ai eshte i nje esence me Atin (*homoousios*).

Perendia eshte nje, por ndryshon role (modalizmi)

Kjo ide thote se ndonjehere Perendia eshte Ate, ndonjehere Bir, ndonjehere Fryme. Si nje aktor qe ndryshon maska.

Por ky model bie menjehere ne skenen e pagezimit te Jezusit: Biri eshte ne uje, Fryma zbret, Ati flet. Jane tre Persona njekohesisht, jo nje qe ndryshon forme. Por kujt i lutet Jezusi? Kush e dergon Frymen? Pa dallim real te personave, keto behen iluzione.

Trinia e Shenjte eshte irracionale

Disa e hedhin poshte Trinine si nje kontradikte logjike: "Si mund te jete 1 dhe 3 ne te njejten kohe?"

Por nuk thuhet qe Perendia eshte 1 dhe 3 ne te njejtin kuptim. Trinia eshte 1 ne esence, por 3 ne persona. Dhe kjo nuk eshte kontradikte, por mister. Augustini i Hipos e shpjegon se mendja njerezore nuk mund ta perfshije plotesisht Perendine, por mund ta njohe pjeserisht. Dhe ky mister nuk eshte absurditet, por eshte nje realitet me i madh se kapaciteti yne.

Fryma e Shenjte nuk eshte person

Disa e shohin Frymen si energji apo fuqi.

Ne fakt, Bibla i jep Frymes atribute personale: flet (Veprat 13:2), udhezon (Gjoni 16:13), hidherohet (Efesianeve 4:30)... Por nje force nuk hidherohet, dhe nje energji nuk flet. Pra, Fryma eshte Person, jo thjesht fuqi.

--

Trinia nuk eshte nje ide e rehatshme; ajo eshte nje doktrine qe ka kaluar permes:
* kritikave filozofike
* herezive te brendshme
* keqkuptimeve popullore

Dhe megjithate, ajo qendron, sepse nuk eshte ndertuar mbi spekulim, por mbi nje tension te pandryshueshem biblik:
* Perendia eshte nje
* Ati eshte Perendi
* Biri eshte Perendi
* Fryma eshte Perendi

Dhe keto kater pohime nuk mund te mohohen pa shkaterruar vete strukturen e Shkrimit Shenjt.