Trinia e Shenjte; Biografia
Nese e trajtojme Trinine e Shenjte si nje "individ me biografi", atehere nuk kemi te bejme me historine e nje individi te vetem, por me vete historine e zbuleses se Perendise, nje tregim qe shpaloset gradualisht, nga hijet e Beselidhjes se Vjeter deri ne driten e plote te Beselidhjes se Re, dhe me pas ne formulimin doktrinar te Kishes.
Trinia e Shenjte nuk eshte nje koncept i shpikur ne nje moment te vetem; por nje e vertete qe lind, rritet dhe formesohet, si nje biografi qe shkruhet faqe pas faqeje.
Fillimi i heshtur – Zanafilla dhe gjurmet e para
Ne Zanafilla 1:1 lexojme: "Ne fillim, Perendia krijoi qiejt dhe token." Fjala hebraike per Perendine ketu eshte Elohim, nje forme shumesore qe perdoret me nje folje njejes. Nje tension i cuditshem: nje Perendi, por me nje nuance shumesie.
Pastaj ne Zanafilla 1:26: "Le ta bejme njeriun sipas shembelltyres sone."
Kush eshte "ne"?
Kjo nuk eshte ende nje shpallje e qarte e Trinise, por eshte si nje hije qe leviz pas perdeve, nje sugjerim qe uniteti i Perendise nuk eshte nje vetmi e thate.
Fryma qe leviz – Prania e padukshme
Ne Zanafilla 1:2: "Fryma e Perendise levizte mbi siperfaqen e ujerave."
Ketu kemi nje dallim te pare brenda vete Perendise: Perendia krijon, Fryma e Tij vepron.
Kjo Fryme nuk eshte thjesht energji; ne tekstet e mevonshme ajo flet, udheheq dhe hidherohet (p.sh. te Isaia 63:10). Pra, kemi nje Person, jo nje force te paidentitet.
Fjala qe eshte Perendi
Nje tjeter linje zhvillimi eshte "Fjala" (Logos). Ne Psalmet 33:6 thuhet: "Me fjalen e Zotit u bene qiejt." Krijimi ndodh: nga Perendia, permes Fjales, dhe me Frymen. Tre elemente, nje veprim.
Kjo eshte si nje biografi qe po shkruhet ne menyre te fragmentuar, ende pa emra te plote, por me karaktere qe tashme jane ne skene.
Shperthimi i drites – ardhja e Jezusit Krisht
Ne Ungjilli sipas Gjonit 1:1, misteri behet i qarte: "Fjala ishte me Perendine dhe Fjala ishte Perendi."
Ketu ndodh dicka revolucionare: Fjala eshte me Perendine - dallim, dhe, Fjala eshte Perendi - unitet.
Dhe ne vargun 14: "Fjala u be mish." Pra: Ai qe ishte ne krijim, ai qe ishte me Perendine, ai qe ishte Perendi, behet njeri.
Kjo eshte pika ku "biografia" e Trinise del nga hija dhe hyn ne histori njerezore.
Momenti i zbulimit te trefishte – Pagezimi
Ne pagezimin e Jezusit (Mateu 3:16–17), kemi nje skene te jashtezakonshme: Biri (Jezusi) eshte ne uje, Fryma zbret si pellumb, Ati flet nga qielli: "Ky eshte Biri im i dashur".
Ketu nuk kemi me sugjerime, kemi nje shfaqje te plote: tre Persona, njekohesisht, ne harmoni te persosur.
Urdhri perfundimtar – Formula Trinitare
Ne Mateu 28:19, Jezusi Krisht jep urdhrin: "Pagezoni ne emer te Atit, te Birit dhe te Frymes se Shenjte."
Verejme dicka te thelle ketu: Nuk thote "emrat" (shumes), por "emer" (njejes). Tre Persona, nje emer, nje thelb.
Kjo eshte formula me e qarte biblike e Trinise.
Reflektimi apostolik – Teologjia ne formim
Pali i Tarsit e permbledh kete realitet ne 2 Korintasve 13:14: "Hiri i Zotit Jezu Krisht, dashuria e Perendise dhe bashkesia e Frymes se Shenjte qofte me ju te gjithe."
Ketu kemi: Birin, si hir, Atin, si dashuri, dhe Frymen, si bashkesi. Jo tre perendi, por nje Perendi qe vepron ne tre menyra personale.
Termi zyrtar
Fjala "Trini" nuk gjendet ne Bibel. Ajo vjen me vone, nga Tertuliani (shek. II–III), i cili perdori termin Trinitas. Me pas, ne Keshilli i Nikese (325 pas Krishtit), Kisha formuloi qarte: Biri eshte "i nje esence" (homoousios) me Atin, Fryma e Shenjte eshte gjithashtu hyjnore.
Kjo nuk ishte shpikje, por permbledhje e asaj qe tashme ishte e pranishme ne Shkrim.
Nje, por jo i vetmuar
"Biografia" e Trinise nuk eshte historia e tre zotave qe bashkepunojne, por e nje Perendie qe eshte:
Ate, si burim.
Bir, si zbulese.
Fryme, si prani e gjalle.
Qe nga Zanafilla, ku Ai flet ne shumes,
te kryqi ku Biri vdes,
dhe te Fryma qe banon ne besimtaret,
Kjo eshte nje histori uniteti ne diversitet.
Nje Perendi qe nuk eshte vetmi, por marredhenie.
Nje Perendi qe nuk eshte i ftohte, por dashuri ne vetvete.