Kur lexojme historine e permbytjes ne kohen e Noes, shpesh na lind nje pyetje qe nuk eshte thjesht kuriozitet, por nje shqetesim i vertete shpirteror: ku ishte Satanai gjate gjithe kesaj ngjarjeje? Nese e keqja ne bote lidhet me te, nese ai shihet si tunduesi dhe kundershtari i njeriut, pse rrefimi biblik nuk e permend fare ne momentin me dramatik te gjykimit hyjnor mbi njerezimin? Heshtja e tekstit nuk eshte e rastesishme. Perkundrazi, ajo na fton te shohim me thelle, jo vetem ne boten e jashtme te ngjarjeve, por ne brendesine e vete njeriut.

Ne rrefimin e Zanafilles, arsyeja e permbytjes nuk lidhet me nje beteje kozmike midis Zotit dhe Satanait, por me nje realitet shume me te frikshem dhe me te afert: korrupsioni i zemres njerezore! Teksti thekson se ligesia e njeriut ishte bere e madhe mbi toke dhe se mendimet e zemres se tij ishin vazhdimisht te prirura drejt se keqes. Ketu fokusi zhvendoset nga nje figure e jashtme e se keqes drejt nje gjendjeje te brendshme shpirterore. E keqja nuk paraqitet si dicka qe vjen vetem nga jashte, por si nje realitet qe njeriu e ka pervetesuar deri ne piken ku eshte bere menyre jetese. Dhe pikerisht ketu lind ideja se Satanai, edhe nese nuk permendet, nuk ka nevoje te jete i pranishem fizikisht per te qene efektiv; mjafton qe ndikimi i tij te jete bere kulture, mendesi, dhe zgjedhje njerezore.

Ne kete kuptim, mungesa e permendjes se tij gjate permbytjes mund te lexohet si nje tregues i thelle teologjik. Historia nuk ka nevoje ta vendose ate ne skene, sepse tragjedia tashme eshte bere njerezore ne thelb. Kur e keqja behet normale, kur dhuna dhe korrupsioni nuk jane me devijim por rregull, atehere njeriu nuk ka me nevoje per nje tundues te jashtem; ai vete eshte bere bartes i asaj erresire. Permbytja, ne kete sens, nuk eshte nje reagim ndaj nje force demonike qe vepron mbi boten, por nje gjykim ndaj nje bote qe ka pranuar te jetoje pa kufij morale dhe shpirterore.

Megjithate, tradita biblike dhe interpretimet e mevonshme nuk e perjashtojne plotesisht pranine e dimensionit shpirteror te se keqes. Ne kapitujt qe paraprijne permbytjen, permenden figura misterioze si "bijte e Perendise" dhe perzierja e tyre me njerezit, nje pasazh qe ka ngjallur shume interpretime gjate shekujve. Disa e kane pare kete si nje aludim per nje rebelim te qenieve engjellore, nje jehone e nje renieje me te hershme qe lidhet me ate qe tradita e mevonshme e quan Satanai dhe engjejt e tij. Ne kete lexim, e keqja nuk eshte vetem tokesore, por ka edhe nje rrenje shpirterore qe ka ndikuar ne prishjen e rendit te krijimit. Por edhe ketu, fokusi i rrefimit nuk eshte te lufta e tyre, por te pasojat qe kjo prishje ka sjelle ne zemren dhe sjelljen e njerezimit.

Nje detaj shume i rendesishem eshte se permbytja nuk paraqitet kurre si nje lufte direkte midis Zotit dhe Satanait. Nuk ka nje duel kozmik, nuk ka nje perballje te dy fuqive te barabarta. Perkundrazi, eshte nje akt gjykimi mbi krijimin njerezor qe ka humbur drejtimin. Kjo na tregon dicka thelbesore per menyren se si Bibla e koncepton te keqen: ajo nuk e vendos Satanain ne qender si nje rival te barabarte me Zotin, por e shfaq ate si nje qenie e krijuar qe vepron permes mashtrimit dhe percarjes, ndersa pergjegjesia morale mbetet gjithmone mbi njeriun. Ne kete drite, permbytja nuk eshte nje beteje per te shkaterruar forcat demonike, por nje nderhyrje hyjnore ne nje bote qe po shkaterron vetveten.

Pas permbytjes, historia vazhdon dhe e keqja nuk zhduket. Njeriu del nga arka, por zemra e tij mbetet e njejte, dhe historia e mevonshme e njerezimit e deshmon kete vazhdimesi te brishtesise morale. Kjo tregon se problemi nuk ishte thjesht nje periudhe e erret e historise, por nje gjendje e thelle e natyres njerezore. Dhe ne kete kuptim, pyetja "ku ishte Satanai?" merr nje pergjigje me te heshtur, por me te forte: ai nuk kishte nevoje te ishte i dukshem, sepse pasqyra e tij tashme ishte bere vete njeriu i rene. E keqja nuk ishte me vetem ndikim i jashtem, por nje zgjedhje e brendshme qe kishte marre forme kolektive.

Keshtu, historia e Noes nuk eshte thjesht rrefimi i nje katastrofe te lashte, por nje reflektim i thelle mbi natyren e se keqes dhe mbi menyren se si ajo funksionon ne bote. Heshtja per Satanain nuk eshte mungese informacioni, por nje theksim i nje te vertete me te rende: kur njeriu largohet nga Zoti, e keqja nuk ka nevoje te vije nga jashte, sepse ajo tashme ka gjetur vend brenda tij. Dhe ketu qendron edhe mesazhi me i forte i kesaj historie, nje thirrje per vetedije, per kthim dhe per kuptimin se beteja shpirterore fillon shume me thelle se sa figurat qe ne shpesh i imagjinojme.