Ne historine e krishterimit ekziston nje pyetje qe duket e thjeshte, por qe ne fakt permbledh teologji, histori, politike romake dhe madje edhe astronomi: ne cilen date vdiq Jezusi? Ungjijte nuk japin nje date kalendarike sipas menyres sone moderne te matjes se kohes. Ata japin shenja: festa hebraike, sundimtare konkrete, dhe ngjarje qiellore. Pikerisht keto elemente na lejojne sot te afrohemi shume prane nje date reale historike.

Le te shohim fillimisht kornizen historike, mbreterit dhe sundimtaret e asaj kohe. Sepse ungjilli nuk vendos ngjarjet ne nje kohe mitike, por ne histori te verifikueshme. Kryqezimi ndodhi gjate qeverisjes se:
* Ponc Pilatit, prefekti romak i Judese (26–36 pas Krishtit)
* Tiberit, perandori i Romes (14–37 pas Krishtit)
* familjes se Herodit te Madh dhe pasardhesve te tij qe sundonin rajonin

Sipas Ungjilli sipas Lukes 3:1, sherbesa publike e Jezusit fillon ne vitin e pesembedhjete te Tiberit, pra rreth vitit 28–29 pas Krishtit. Ungjilli i Ungjilli sipas Gjonit permend disa Pashke hebraike gjate veprimtarise se Jezusit, duke sugjeruar nje sherbese rreth trevjecare. Kjo e vendos kryqezimin logjikisht midis viteve 30 dhe 33 pas Krishtit.

Tjeter detaj eshte kushti qe vendos Bibla: Pashka dhe dita e premte! Te kater Ungjijte jane te njezeshem ne dy pika:
1. Jezusi u kryqezua gjate festes se Pashkes hebraike.
2. Kryqezimi ndodhi diten e premte, para Shabatit.

Pashka hebraike percaktohej nga kalendari henor: dita e 14-te e muajit Nisan, kur hena ishte e plote. Astronomet moderne mund te rindertojne fazat e henes mijera vite pas. Kur kombinohen te dhenat astronomike me kalendarin hebraik dhe faktin qe duhet te ishte e premte, rezultojne vetem di data te mundshme, por dy data qe perputhen perfekt:
* 7 prill, viti 30 pas Krishtit
* 3 prill, viti 33 pas Krishtit

Keto jane dy kandidatet kryesore te historise. Por e fundit, pra 3 prilli, eshte data qe perputh gjithcka. Dhe arsyet jane te shumta.

1. Perputhja me kronologjine e Ungjijve.

Nese Jezusi filloi sherbesen rreth vitit 29 dhe ajo zgjati rreth tre vjet, kryqezimi bie natyrshem ne vitin 33.

2. Autoriteti i Ponc Pilatit

Pilati ishte ende prefekt ne vitin 33, duke permbushur kerkesen historike te rrefimit biblik.

3. Pashka ne nje dite te premte

Llogaritjet astronomike tregojne se me 3 prill 33, pra 14 Nisan, perkon pikerisht me te premten. Por ekziston edhe nje detaj mahnites qe lidh qiellin me tekstin biblik, ajo e "Henes se Kuqe".

Ne Veprat e Apostujve 2:20, apostulli Pjeter citon profetin Joel, duke shkruar:
"Dielli do te kthehet ne erresire dhe hena ne gjak."

Shpesh kjo shihet si simbolike profetike. Megjithate, astronomet kane zbuluar dicka interesante.

Sipas llogaritjeve astronomike moderne dhe analizave te publikuara nga NASA, ne mbremjen e 3 prillit 33 ndodhi nje eklips henor i pjesshem i dukshem nga Jeruzalemi. Kur hena u ngrit mbi horizont, ajo kishte ngjyre te kuqerremte - fenomen qe sot quhet shpesh "blood moon".

Kjo perputhet ne menyre mbreselenese me:
* erresiren e permendur gjate kryqezimit,
* simboliken profetike,
* dhe deshmine apostolike te Kishes se pare.

Qielli vete duket sikur shenon momentin e kryqezimit!

Po pse data ka rendesi teologjike?0

Krishterimi nuk eshte nje ide filozofike abstrakte. Kjo fe pretendon nje ngjarje reale historike: Zoti hyn ne kohe! Dhe nese Jezusi vdiq me 3 prill 33, atehere kryqi nuk ndodhi ne mit, por ne nje dite konkrete:
* nen nje perandor te njohur,
* nen nje prefekt romak te dokumentuar,
* gjate nje feste hebraike te llogaritshme,
* dhe nen nje qiell qe astronomia moderne mund ta rindertoje.

Historia, Shkrimi dhe kozmosi takohen ne te njejten pike. Dhe paradoksi i krishterimit behet edhe me i fuqishem: ne nje te premte te zakonshme romake, ndersa hena ngrihej e kuqe mbi Jeruzalem, historia njerezore ndryshoi pergjithmone. Sepse aty nuk vdiq thjesht nje njeri. Por Hyji hyri ne vdekjen njerezore, per ta shkaterruar ate nga brenda.