Si Zoti e sheh te ardhmen
Pyetja se si Zoti e sheh te ardhmen pa e cenuar vullnetin e lire te njeriut eshte nje nga diskutimet me magjepsese te teologjise. Shpesh e perfytyrojme gjithditurine e Zotit si nje lloj parashikimi tejet te sakte, sikur Ai te shihte permes nje dritareje se cfare do te bejme ne neser apo pas dhjete vitesh. Por kjo menyre e te menduarit mbeshtetet mbi nje supozim te gabuar: konceptin se Zoti eshte i vendosur brenda se njejtes vije kohore me ne, thjesht duke qendruar pak me perpara ne kete rrugetim.
Ne realitet, aftesia e Zotit per te pare te ardhmen nuk vjen nga te shikuarit e ngjarjeve perpara se ato te ndodhin ne kohe, por nga fakti se Ai ndodhet teresisht jashte kohes. Per nje qenie qe jeton ne nje te tashme te perjetshme, e kaluara, e sotmja dhe e ardhmja jone jane te pranishme te gjitha ne te njejten kohe. Nje shembull i njohur teologjik e krahason kete me nje njeri qe qendron ne maje te nje mali dhe sheh nje karavan qe leviz ne lugine. Njerezit brenda karavanit shohin vetem personin para tyre dhe mbajne mend rrugen qe kane kaluar perpara, ndersa vezhguesi nga maja e malit sheh te gjithe karavanin, fillimin dhe fundin e udhetimit, me nje veshtrim te vetem.
Kjo perspektive ndihmon per te sqaruar edhe dilemen nese njohja e se ardhmes nga Zoti e detyron njeriun te veproje sipas nje plani te paracaktuar. Sepse Zoti e sheh zgjedhjen tone te se nesermes jo sepse e imponon ate, por sepse e sheh aktin tone ne momentin kur ne e kryejme ate me vullnet te lire. Dituria e Tij nuk eshte shkaku i veprimeve tona, ashtu sic shikimi i nje ngjarjeje nga ana jone nuk e detyron ate ngjarje te ndodhe. Zgjedhja mbetet plotesisht e jona, ndersa Zoti e sheh ate nga perjetesia ku cdo e ardhshme eshte tashme e pranishme.
Ne fund te fundit, e ardhmja per ne mbetet nje histori qe po shkruhet hap pas hapi, me sekuenca dhe vendime qe merren cdo dite. Ndersa per Perendine, ajo eshte nje pikture e perfunduar ku cdo detaj, cdo zgjedhje dhe cdo moment i historise njerezore qendron i hapur nen driten e gjithditurise se Tij hyjnore.